از «توفان و تقاضا برای تجهیزات اِی‌آی در ترانس‌پاسیفیک» تا «ریسک امنیتی در تنگه هرمز»

بازار حمل‌ونقل دریایی جهان هم‌زمان از دو جبهه تحت فشار قرار گرفته است.

به گزارش سرمایه ملی، بر اساس اخبار منتشرشده در شبکه اطلاع‌رسانی مانا، در مسیر ترانس‌پاسیفیک، رشد تقاضا برای تجهیزات فناوری و زیرساخت‌های هوش مصنوعی در کنار توفان‌های فصلی و ازدحام بنادر، نرخ حمل کانتینری را بالا نگه داشته و در خلیج فارس، افزایش ریسک امنیتی در تنگه هرمز هزینه اجاره نفتکش‌های غول‌پیکر را به سطوحی کم‌سابقه رسانده است؛ تحولاتی که نشان می‌دهد اختلال در ظرفیت حمل دریایی می‌تواند به‌سرعت به افزایش هزینه در سراسر زنجیره تأمین جهانی منجر شود.

* هوش مصنوعی، بار بیشتری روی کشتی‌ها گذاشت

در مسیر آسیا به آمریکای شمالی، نرخ حمل کانتینر همچنان تحت تأثیر تقاضای بالای کالاهای فناوری قرار دارد. نرخ حمل یک کانتینر ۴۰ فوتی در مسیر شانگهای–لس‌آنجلس به حدود ۵ هزار و ۸۹۴ دلار و در مسیر شانگهای–نیویورک به حدود ۷ هزار و ۸۹۳ دلار رسیده است.

بخش مهمی از تقاضای جدید به تجهیزات مرتبط با زیرساخت‌های هوش مصنوعی، تجهیزات الکترونیکی و قطعات فناوری مربوط می‌شود. شرکت‌ها برای کاهش ریسک کمبود و اطمینان از دسترسی به تجهیزات مورد نیاز، بخشی از محموله‌های خود را زودتر از موعد معمول ارسال می‌کنند.

این رفتار که نوعی پیش‌خرید ظرفیت و کالا برای مقابله با نااطمینانی زنجیره تأمین محسوب می‌شود، فشار بیشتری بر ظرفیت موجود ناوگان وارد کرده است.

* طوفان به کمک نرخ‌ها آمد

در کنار تقاضای فناوری، شرایط آب‌وهوایی نیز به عاملی برای تشدید اختلال در مسیرهای آسیایی تبدیل شده است. طوفان‌های فصلی در آسیا موجب تأخیر در عملیات بندری و تغییر برنامه حرکت برخی کشتی‌ها شده‌اند.

این اختلال‌ها در شرایطی رخ داده که خطوط کشتیرانی نیز با مدیریت ظرفیت، تلاش کرده‌اند تعادل عرضه و تقاضا را کنترل کنند. نتیجه، حفظ نرخ‌ها در سطوح بالاتر از دوره‌های عادی بازار بوده است.

با این حال، یک تهدید برای تداوم این روند وجود دارد: افزایش ظرفیت ناوگان جهانی. اگر رشد ظرفیت کشتی‌ها در ماه‌های آینده از رشد تقاضا پیشی بگیرد و شرایط عملیاتی بنادر نیز عادی شود، بازار کانتینری می‌تواند بار دیگر با فشار نزولی بر نرخ‌ها مواجه شود.

* شوک هرمز؛ وقتی ریسک امنیتی قیمت حمل را چند برابر می‌کند

در بازار نفتکش‌ها، اما داستان متفاوت است. در اینجا عامل اصلی فشار بر نرخ‌ها نه رونق یک صنعت خاص، بلکه افزایش ریسک امنیتی در یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های تجارت انرژی جهان است.

شرکت هندی Reliance Industries برای اجاره یک نفتکش VLCC جهت انتقال حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام عراق از پایانه بصره، حدود ۲۳ تا ۲۵ میلیون دلار پرداخت کرده است؛ رقمی در حدود ۱۲۰۰ واحد Worldscale.

این رقم در شرایط عادی بازار قابل مقایسه با هزینه‌های فعلی نیست. پیش از تشدید بحران امنیتی، هزینه حمل محموله‌ای مشابه از خلیج فارس به مقصد آسیا حدود ۲ میلیون دلار بود.

به این ترتیب، افزایش هزینه حمل نفتکش در این مسیر تنها یک رشد معمول بازار نیست؛ بلکه بازتاب مستقیم افزایش ریسک عملیاتی و امنیتی است.

* نفتکش کمتر، قدرت چانه‌زنی بیشتر

افزایش حق بیمه جنگی، نگرانی از حملات، احتمال تأخیر و آسیب به کشتی‌ها و کاهش تمایل مالکان بین‌المللی برای ورود به منطقه، تعداد نفتکش‌های حاضر برای انجام این سفرها را کاهش داده است.

در چنین شرایطی، مالکان معدودی که همچنان حاضر به پذیرش ریسک عبور از هرمز هستند، از قدرت چانه‌زنی بالاتری برخوردار می‌شوند و نرخ‌ها می‌توانند با سرعت زیادی افزایش پیدا کنند.

بر اساس گزارش‌های بازار، نفتکش مورد استفاده در قرارداد Reliance توسط شرکت کره‌ای Sinokor تأمین شده؛ شرکتی که در میان معدود مالکان فعال در این مسیر قرار دارد.

*‌ تخفیف نفت عراق در برابر جهش هزینه حمل

افزایش هزینه حمل هنوز نتوانسته صادرات نفت عراق از پایانه‌های جنوبی را متوقف کند. عراق با ارائه تخفیف‌های قابل توجه به خریداران تلاش کرده جذابیت نفت خود را حفظ کند و بخشی از هزینه اضافی حمل را برای پالایشگاه‌های آسیایی جبران کند.

این تخفیف‌ها باعث شده برخی خریداران همچنان خرید نفت عراق را اقتصادی بدانند؛ اما تداوم نرخ‌های بالای حمل می‌تواند در نهایت هزینه بیشتری را به پالایشگاه‌ها و بازار انرژی منتقل کند.

* دو مسیر، یک هشدار

از مسیرهای کانتینری شرق آسیا تا نفتکش‌های عبوری از هرمز، بازار کشتیرانی در حال دریافت یک پیام مشترک است: ظرفیت حمل‌ونقل دریایی زمانی که با نااطمینانی مواجه شود، بسیار سریع گران می‌شود.

در ترانس‌پاسیفیک، رشد اقتصاد دیجیتال و تقاضا برای تجهیزات هوش مصنوعی در کنار طوفان و اختلالات بندری، ظرفیت حمل را تحت فشار قرار داده است. در هرمز، ریسک امنیتی عرضه نفتکش‌های قابل استفاده را محدود کرده و نرخ حمل را به چندین برابر سطح عادی رسانده است.

تفاوت منشأ این دو شوک مهم است، اما پیامد نهایی آنها مشابه است؛ افزایش هزینه جابه‌جایی کالا و انرژی و انتقال ریسک از دریا به کل زنجیره تأمین.

این وضعیت نشان می‌دهد اهمیت کشتیرانی در اقتصاد جهانی تنها به انتقال کالا از یک بندر به بندر دیگر محدود نمی‌شود. نرخ حمل، ظرفیت ناوگان، امنیت مسیرهای دریایی و حتی شرایط آب‌وهوایی می‌توانند مستقیماً بر قیمت کالا، هزینه انرژی و تصمیم‌های زنجیره تأمین شرکت‌ها اثر بگذارند.

در شرایطی که تجارت جهانی هم‌زمان به تجهیزات فناوری، انرژی و مسیرهای دریایی امن وابسته‌تر شده است، هرگونه اختلال در گلوگاه‌های اصلی کشتیرانی می‌تواند اثراتی بسیار فراتر از بازار حمل‌ونقل داشته باشد؛ از هزینه توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در آمریکا گرفته تا قیمت نفت و هزینه انرژی در آسیا.