ورق برای صنعت خودرو هست یا نیست؟

در گزارشی که اخیراً در برخی رسانه‌ها منتشر شده، آمده است که از ۲۱٫۸ هزار تن ورق گرم عرضه‌شده در بورس کالا، تنها برای ۱۰٫۲ هزار تن تقاضا ثبت شده و نیمی از عرضه مشتری نداشته است. این گزارش در ظاهر نشان‌دهنده اشباع بازار است، اما واقعیت صنعت خودرو بسیار متفاوت است.

یکم؛ ورق گرم عمومی که در این عرضه‌ها مورد اشاره قرار گرفته، عمدتاً گریدهای ساده و غیرخودرویی است که در صنایع لوله، پروفیل، ساختمانی و برخی مصارف عمومی کاربرد دارد. خودروسازان ایرانی (ایران‌خودرو و سایپا) عمدتاً از ورق سرد و ورق گالوانیزه با گریدهای خاص استفاده می‌کنند و این دو نوع ورق، بازار و عرضه جداگانه‌ای در بورس کالا دارند.

دوم؛ گریدهای اصلی مورد مصرف صنعت خودرو عبارتند از: ST12، ST13، ST14 (برای قطعات داخلی و نیمه‌کششی)، DC06 (فوق‌کششی)، DX54 و DX56 (گالوانیزه کششی عمیق برای بدنه خارجی)، BH (Bake Hardening) برای قطعات استحکام‌پذیر پس از رنگ، و DP (Dual Phase) برای قطعات ایمنی و باربر.

سوم؛ همچنان برخی گریدهای پیشرفته و حیاتی خودرویی در داخل کشور به صورت کامل و پایدار تولید نمی‌شوند. از جمله: گریدهای BH و DP با استحکام بالا، و همچنین ورق‌های گالوانیزه با عرض بیش از ۱۶۵۰ میلی‌متر. این کاستی‌ها باعث شده خودروسازان برای تأمین این گریدها همچنان به واردات محدود وابسته باشند.

مقایسه عرضه و قیمت ورق‌های مرتبط با صنعت خودرو (۱۸ فروردین تا ۳۱ اردیبهشت) در دوره مشابه سال ۱۴۰۴، مجموع عرضه ورق سرد B (که بخش قابل توجهی از آن قابل مصرف در صنعت خودرو است) حدود ۲۰ هزار تن بوده با میانگین قیمت پایه حدود ۴۳۹ هزار ریال به ازای هر کیلوگرم.

در همین دوره سال ۱۴۰۵، عرضه ورق سرد B به حدود ۱۳٫۹ هزار تن کاهش یافته (کاهش حدود ۳۰٫۵ درصدی) در حالی که میانگین قیمت آن به ۹۹۸ هزار ریال رسیده است. یعنی افزایش ۱۲۷ درصدی قیمت در عرض یک سال.

وضعیت ورق گالوانیزه شرکت ورق خودرو چهارمحال و بختیاری (تأمین‌کننده اصلی ورق بدنه خودرو) نیز قابل تأمل است. در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۵٫۳هزار تن عرضه شده با میانگین قیمت ۵۱۹ هزار ریال. اما در سال ۱۴۰۵ عرضه به ۱۷ هزار تن افزایش یافته (رشد ۱۱ درصدی)، ولی میانگین قیمت به ۱٫۴۸۹ هزار ریال جهش کرده که نشان‌دهنده افزایش ۱۸۷ درصدی است.

این ارقام به وضوح نشان می‌دهد که ادعای ورق بود، مشتری نبود در مورد ورق گرم عمومی است و نمی‌توان آن را به کل بازار تعمیم داد. صنعت خودرو با کمبود عرضه در گریدهای خاص، افزایش شدید قیمت و چالش‌های کیفی مواجه است. کاهش عرضه ورق سرد در سال جاری و جهش سنگین قیمت‌ها، فشار مضاعفی را بر هزینه تولید خودرو وارد کرده و ادعای خودروسازان مبنی بر ناکافی بودن عرضه ورق خودرویی را تأیید می‌کند و تا زمانی که تولید داخل در گریدهای پیشرفته (BH، DP، DX56 با عرض بالا) تقویت نشود، این شکاف بین عرضه عمومی و نیاز تخصصی صنعت خودرو باقی خواهد ماند.

اما متأسفانه با وقوع حملات و بمباران تأسیسات فولاد مبارکه (بزرگ‌ترین تولیدکننده ورق سرد و مواد اولیه ورق گالوانیزه کشور) در ماه‌های اخیر، تولید داخلی دچار اختلال جدی شده است. آسیب به خطوط تولید، مشکلات فنی و کاهش ظرفیت خروجی، عرضه پایدار ورق‌های خودرویی را در ماه‌های آتی با ابهام مواجه کرده است.

اگر این وضعیت ادامه یابد و برنامه‌های بازسازی و جبران خسارت به سرعت اجرا نشود، شاهد تشدید کمبود گریدهای خاص و فشار بیشتر بر خودروسازان خواهیم بود و این موضوع می‌تواند زنجیره تأمین صنعت خودرو را در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ با چالش‌های جدی‌تری روبرو کند.

*تحلیلگر اقتصاد و صنعت خودرو