تأمین اجتماعی روی لبه تعادل؛ از ۲۱۳ هزار بازنشسته زیر ۴۰ سال تا هزینه ماهانه ۲۲۵ همتی

نشست خبری مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی در هفته‌ای که با عنوان تأمین اجتماعی، نام‌گذاری شده است،‌ نه صرفا مجالی برای اعلام چند خدمت جدید یا ارائه گزارش عملکرد یک‌ساله، بلکه آشکارکننده حجم اعداد و آمارهایی بود که تصویری از ابعاد بحران و در عین حال تلاش برای حفظ تعادل بزرگ‌ترین صندوق بیمه‌ای کشور ارائه می‌دادند.

به گزارش سرمایه ملی، مصطفی سالاری تقریباً در همه بخش‌های سخنانش به یک محور مشترک بازگشت؛ این‌که ادامه وضعیت موجود بدون اصلاح برخی قوانین، برای تأمین اجتماعی قابل دوام نخواهد بود.

* ماهانه ۲۲۵ همت؛ بزرگ‌ترین صورت‌حساب کشور

شاید مهم‌ترین عدد اعلام‌شده در نشست، هزینه ماهانه سازمان تأمین اجتماعی بود؛ رقمی در حدود ۲۲۵ هزار میلیارد تومان.

از این میزان، حدود ۱۴۰ همت صرف پرداخت حقوق بیش از ۵.۲ میلیون بازنشسته و مستمری‌بگیر می‌شود و نزدیک به ۴۰ همت نیز هزینه درمان ۴۷ میلیون بیمه‌شده است. بخش دیگری نیز به بیمه بیکاری و سایر تعهدات اختصاص دارد.

مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی، جمعیت ۵.۲ میلیون نفری بازنشستگان این سازمان را ۳ برابر جمعیت صندوق بازنشستگی کشوری، ۴ برابر جمعیت صندوق بازنشستگی نیروهای مسلح و ۱.۵ برابر جمعیت کل صندوق‌های دیگر کشور مانند صندوق بازنشستگی نفت، صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌ها و… عنوان کرد.

به بیان دیگر، سازمانی که هر ماه باید رقمی معادل بودجه سالانه چند وزارتخانه را تأمین کند، طبیعی است که کوچک‌ترین اختلال در منابع آن، کل نظام رفاهی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

* ۲۱۳ هزار بازنشسته زیر ۴۰ سال

اما شاید عجیب‌ترین آماری که سالاری مطرح کرد، وجود ۲۱۳ هزار مستمری‌بگیر بازنشسته با سن کمتر از ۴۰ سال بود.

او این عدد را نمونه‌ای از قوانینی دانست که از منظر بیمه‌ای و اکچوئری، فشار قابل توجهی بر منابع صندوق وارد کرده‌اند.

در کنار این آمار، مدیرعامل سازمان اعلام کرد بیش از ۵۰ درصد بازنشستگی‌های جدید در قالب مشاغل سخت و زیان‌آور انجام می‌شود؛ سهمی که به گفته او در هیچ کشور دیگری تا این اندازه بالا نیست.

این دو عدد، شاید بیش از هر بخش دیگری توضیح می‌دهند که چرا سازمان، اصلاح قانون را به اولویت نخست خود تبدیل کرده است.

* بدون اصلاح قانون، تعادل ممکن نیست

سالاری از تدوین بسته‌ای شامل ۱۲ ماده اصلاحی خبر داد؛ بسته‌ای که قرار است برخی قوانین هزینه‌زا را اصلاح کند.

همزمان نیز از اجرای ۳۲ برنامه داخلی برای مدیریت منابع و مصارف سخن گفت.

به بیان دیگر، نسخه مدیرعامل برای آینده تأمین اجتماعی، ترکیبی از اصلاحات قانونی و اصلاحات مدیریتی است؛ زیرا به اعتقاد او صرف صرفه‌جویی داخلی، پاسخگوی رشد تعهدات نخواهد بود.

* دولت هنوز بزرگ‌ترین بدهکار است

اگرچه دولت در بودجه امسال ۲۷۷ همت برای رد دیون تأمین اجتماعی پیش‌بینی کرده، اما سالاری اعلام کرد مطالبات سازمان از دولت اکنون به حدود ۷۵۰ همت رسیده است.

در کنار آن نیز بخش خصوصی حدود ۲۰۰ همت به سازمان بدهکار است.

به این ترتیب، بخش قابل توجهی از منابعی که می‌تواند برای توسعه خدمات یا کاهش فشار مالی استفاده شود، همچنان در قالب مطالبات بلوکه مانده است.

* بازنشستگان تامین اجتماعی؛ افزایش حقوق بیشتر از سایر صندوق‌ها

مدیرعامل سازمان همچنین از افزایش ۶۰ درصدی حقوق حداقل‌بگیران و ۴۵ درصدی سایر سطوح به‌علاوه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان دفاع کرد و گفت این افزایش، حدود ۲۰ درصد بیش از سایر صندوق‌های بازنشستگی بوده است.

این در حالی است که اجرای همین مصوبه نیز بار مالی قابل توجهی بر سازمان تحمیل کرده است.

* از شعب فیزیکی تا تأمین اجتماعی دیجیتال

بخش دیگری از برنامه‌های سازمان به دیجیتالی شدن خدمات اختصاص داشت.

سالاری از تجمیع شعب، استقرار سامانه بیمه متمرکز، توسعه پرونده سلامت الکترونیک و کاهش مراجعات حضوری به عنوان مهم‌ترین پروژه‌های تحول سازمان نام برد؛ اقداماتی که در صورت اجرای کامل، می‌تواند بخشی از هزینه‌های اداری و زمان ارائه خدمات را کاهش دهد.

اما در میان ده‌ها عدد و آمار، شاید مهم‌ترین جمله مدیرعامل سازمان این بود:

«اگر در کارکرد تأمین اجتماعی اخلال ایجاد شود، هیچ دولتی توان ایفای تعهدات آن را نخواهد داشت.»

این جمله، در واقع خلاصه تمام نشست بود؛ نشستی که بیش از آنکه درباره عملکرد گذشته باشد، درباره آینده صندوقی سخن می‌گفت که معیشت میلیون‌ها ایرانی به آن وابسته است.