بازتعریف مسیر صنعت خودرو؛ برقی‌ها در ویترین، هیبریدها در میدان!

سرمایه ملی، رضا آریاراد** – تا پیش از سال ۲۰۲۵، آینده صنعت خودرو در جهان به‌طور یک‌دست در مسیر «برقی‌سازی کامل» ترسیم می‌شد؛ خودروهای تمام‌برقی نماد گذار به حمل‌ونقل پاک، کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و توسعه هوشمندی بودند و دولت‌ها با مشوق‌های مالی، خودروسازان با سرمایه‌گذاری‌های چندصدمیلیارددلاری، و رسانه‌ها با روایت «انقلاب سبز»، همگی به سمت کنار زدن موتورهای احتراقی حرکت می‌کردند. اما از میانه دهه ۲۰۲۰ به بعد، مجموعه‌ای از داده‌ها و روندهای واقعی نشان داد که مسیر صنعت خودرو دیگر صرفاً یک‌طرفه نیست.

* چرا هیبریدها دوباره مهم شدند؟

برخلاف تصور رایج، هیبریدها که زمانی «مرحله گذار» محسوب می‌شدند، دوباره به انتخاب اصلی بخش بزرگی از بازار تبدیل شده‌اند. طبق گزارش ACEA، در نیمه نخست ۲۰۲۵ سهم خودروهای تمام‌برقی (BEV) از بازار اتحادیه اروپا فقط ۱۵.۶ درصد بوده است، درحالی‌که هیبریدها (HEV + PHEV) به ۳۴.۸ درصد از کل بازار رسیده‌اند؛ یعنی بیش از دو برابر سهم BEVها. این داده‌ها یکی از روشن‌ترین نشانه‌های تغییر ترجیح مصرف‌کنندگان در اروپا است.

در بازار ایالات متحده نیز طبق گزارش CNBC، از مجموع ۳.۲ میلیون خودرو الکترونیکی‌شده فروخته‌شده در ۲۰۲۴، حدود ۱.۹میلیون هیبرید (HEV و PHEV) و ۱.۳میلیون تمام‌برقی بوده‌اند. یعنی هیبریدها در آمریکا پرفروش‌تر از BEV بوده‌اند.

جمع‌بندی این داده‌ها نشان می‌دهد؛ گرچه رشد BEV ادامه دارد، اما کمتر از پیش‌بینی‌هاست و این هیبریدها هستند که در بسیاری از بازارها به راه‌حل اقتصادی و عملی‌تر تبدیل شده‌اند.

نظرسنجی‌ها انجام‌شده در این خصوص، حاکی از آن بوده که «زیرساخت شارژ» و «قیمت تمام‌شده»، دو عامل تعیین‌کننده در انتخاب خریداران بین خودروهای برقی و هیبریدها بوده است.

* سه دلیل چرخش بازارها

بررسی‌های کارشناسان نشان می‌دهد؛ خودروهای تمام‌برقی با افزایش قیمت، مشکلات زیرساخت شارژ و نگرانی‌های زیست‌محیطی درباره استخراج مواد اولیه باتری، با بخشی از انتظارات اولیه فاصله گرفته‌اند. در مقابل، هیبریدها با ترکیب موتور احتراقی و الکتریکی؛ مصرف سوخت را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهند، وابستگی کمتری به زیرساخت شارژ دارند و قیمت نهایی مناسب‌تری ارائه می‌کنند. این ترکیب، آن‌ها را به «پاسخ عملی به واقعیت‌های اقتصادی» تبدیل کرده است.

* اثر مستقیم تنش‌های چین و آمریکا

در این میان، تنش‌های تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ نیز نقش مهمی در انحراف مسیر برقی‌سازی داشته‌اند. افزایش محدودیت‌ها و تعرفه‌های آمریکا علیه خودروهای برقی چینی و باتری‌های ساخت چین، زنجیره تأمین را دچار بازآرایی کرد. این تغییرات باعث شد بسیاری از خودروسازان آمریکایی و اروپایی به سمت تولید مدل‌های اقتصادی‌تر، محلی‌سازی تولید قطعات و کاهش وابستگی به باتری‌های چینی حرکت کنند؛ روندی که توسعه هیبریدها را تسریع کرده است.

به بیان دیگر، اگرچه چین بزرگ‌ترین تولیدکننده BEV و باتری دنیاست، اما نفوذ و حضور جهانی برندهای چینی با چالش محدودیت‌های سیاسی و تجاری مواجه شده و این محدودیت‌ها ناخواسته به افزایش سهم هیبریدها در خارج از چین کمک کرده است.

* برقی‌ها؛ همچنان «ویترین نوآوری» با صحنه‌گردانی برندهای لوکس

درحالی‌که هیبریدها در اقتصاد بازارها نقش افزایش‌یابنده‌ای دارند، بخش لوکس صنعت خودرو هنوز برقی را «ویترین فناوری» می‌داند؛ «تسلا» با مدل‌های جدید لوکس و افزایش اتوماسیون تولید، «بی‌ام‌و» با پلتفرم‌های Neue Klasse و «لوسید موتورز» با تمرکز بر برد بالا و طراحی پریمیوم، همچنان مسیر برقی را برای کلاس لوکس تثبیت کرده‌اند. این نشان می‌دهد که آینده خودرو یک‌سویه نیست؛ بلکه میان «برقی لوکس» و «هیبرید اقتصادی» تقسیم شده است.

* خودروهای هیبرید جدید دیگر «موقتی» نیستند

در نسل‌های جدید خودروهای هیبرید؛ مؤلفه‌هایی سیستم‌های رانندگی خودکار، اتصال دائم به اینترنت، رابط‌های کاربری هوشمند و شخصی‌سازی‌شده، استفاده گسترده از مواد بازیافتی و کاهش وزن و بهبود آیرودینامیک به بخشی اصلی از طراحی تبدیل شده‌اند، نه یک آپشن ثانویه.

به این ترتیب هیبریدهای امروز نه‌تنها کم‌مصرف‌تر، بلکه دیجیتالی‌تر، سبک‌تر و سازگارتر با محیط‌زیست‌اند.

* ورود صنعت خودرو به یک دوره «چندساحتی»

خودروهای هیبرید که زمانی فقط «گذرگاه» میان احتراقی و برقی تلقی می‌شدند، اکنون به راه‌حل پایدار، اقتصادی و استراتژیک تبدیل شده‌اند.

با توجه به داده‌ها، تنش‌های ژئوپلیتیک، هزینه‌های تولید و رفتار مصرف‌کننده، صنعت خودرو جهانی وارد مرحله‌ای شده که نه برقی‌سازی کامل تنها مسیر آن است، نه بازگشت به موتورهای احتراقی برای آن میسر است؛ بلکه ترکیبی از محصولات برقی، هیبرید و فناوری‌های کم‌مصرف، بسته به شرایط منطقه‌ای، آینده را شکل می‌دهد.

کلید موفقیت خودروسازان در این دوره جدید؛ نوآوری، انعطاف‌پذیری، شناخت دقیق بازارهای محلی و واقع‌بینی اقتصادی است.

**کارشناس و پژوهشگر صنعت خودرو