حمایت‌هایی که صنعت خودرو را زمین‌گیر کردند

سیاست‌های حمایتی دولت از خودروسازی، در ظاهر برای تقویت صنعت و حفظ اشتغال طراحی شده‌اند؛ اما واقعیت این است که این حمایت‌ها نه‌تنها از جیب مردم و نسل‌های آینده تأمین می‌شوند، بلکه در عمل، نتیجه‌ای جز افزایش هزینه‌های زندگی، کاهش کیفیت و نابودی رقابت در پی نداشته‌اند.

سال‌ها سرکوب قیمتی، صنعت خودرو را از مسیر رشد واقعی دور کرده است. اکنون نیز که اجازه فروش آزادتر داده شده، خودروسازان تنها می‌توانند بخشی از بدهی‌های انباشته به قطعه‌سازان را پرداخت کنند؛ آن‌هم بدون این‌که تغییری در کیفیت محصولات ایجاد شود. کیفیت، به طراحی و استانداردهای تولید وابسته است، نه صرفاً به عددی که روی برچسب قیمت نوشته می‌شود. بدین‌ترتیب؛ افزایش قیمت خودرو در غیاب اصلاحات بنیادی، فقط بهانه‌ای است برای گرانی‌های بعدی و توجیهی برای ادامه مسیر غلط گذشته.

حمایت واقعی از صنعت، آن است که هزینه تولید را کاهش دهد، نه این‌که فشار مالی و روانی را بر مردم بیشتر کند. دولت اگر واقعاً می‌خواهد از صنعت خودرو حمایت کند، باید به‌جای ایجاد رانت و محدودیت، مالیات‌ها و تعرفه مواد اولیه را پایین بیاورد، هزینه‌های تأمین اجتماعی را تعدیل کند و تسهیلات ارزان‌قیمت در اختیار تولیدکنندگان قرار دهد. اما در عمل، سیاست‌هایی مانند ارز ترجیحی، تعرفه‌های سنگین و ممنوعیت واردات، فقط باعث شده است منابع عمومی در اختیار گروهی محدود قرار گیرد، بدون آن‌که مردم از محصولی باکیفیت و ایمن بهره‌مند شوند.

نظام تعرفه‌ای کنونی یکی از بزرگ‌ترین موانع اصلاح صنعت است. وقتی متوسط تعرفه در بسیاری از کالاها کمتر از ۱۰ درصد است، تعیین تعرفه‌های چندبرابری برای خودرو نه حمایت محسوب می‌شود و نه منطقی است؛ این فقط به پر شدن جیب دولت و استمرار ناکارآمدی خودروسازان منجر شده است.

در کنار همه این‌ها، سیاست واردات خودرو نیز به نمادی از ناهماهنگی و بی‌عملی در سیاست‌گذاری تبدیل شده است. از ابتدای سال حتی یک سنت ارز جدید برای واردات خودرو اختصاص داده نشده و خودروهایی که وارد کشور شده‌اند، مربوط به مجوزهای سال گذشته‌اند. قانون واردات خودروهای کارکرده و امکان واردات توسط ایرانیان خارج از کشور نیز همچنان روی کاغذ مانده است.

تا زمانی که حمایت‌ها در مسیر درست و عادلانه قرار نگیرند، نه صنعت خودرو نجات می‌یابد و نه مردم به خودرویی با کیفیت و قیمت منصفانه دست پیدا می‌کنند. حمایت واقعی یعنی ایجاد رقابت، کاهش هزینه و احترام به انتخاب مردم؛ نه حبس بازار در حصار تصمیم‌های اشتباه.

* دبیر انجمن واردکنندگان خودرو