سرمایه ملی، فرنوش آقاصفی – عملکرد یک بانک را نمیتوان فقط با تعداد شعب، حجم تسهیلات یا میزان سپردهها سنجید. بخشی از تصویر واقعی یک بانک در اعداد مالی آن دیده میشود و بخش دیگر در نوع و میزان خدمتی که به اقتصاد ارائه میکند. در مورد بانک ملت، مجموعه ارقام منتشرشده در ماههای ابتدایی سال ۱۴۰۵، تصویری از رشد درآمدهای عملیاتی، تقویت جایگاه مالی و حضور پررنگ در پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری ارائه میکند؛ تصویری که از یک سو به عملکرد اقتصادی بانک و از سوی دیگر به نقش آن در سیاستهای اعتباری کشور مربوط است.
* درآمدهایی که ۹۵ درصد بیشتر شد
یکی از برجستهترین اعداد منتشرشده درباره عملکرد بانک ملت، مربوط به درآمدهای عملیاتی این بانک است. بر اساس گزارش عملکرد چهار ماه نخست سال، بانک ملت در پنج سرفصل درآمدی بالغ بر یک میلیون و ۶۰۴ هزار میلیارد ریال درآمد کسب کرده است؛ رقمی که در مقایسه با ۸۲۱ هزار میلیارد ریال در مدت مشابه سال گذشته، از رشد ۹۵ درصدی حکایت دارد.
اهمیت این عدد صرفاً در بزرگی آن نیست؛ مقایسه دو دوره نشان میدهد رشد درآمدزایی بانک ملت به مراتب بیشتر از یک افزایش معمول سالانه بوده است. به بیان دیگر، بانک در چهار ماه نخست سال توانسته درآمدهای عملیاتی خود را تقریباً دو برابر کند.
البته برای ارزیابی دقیق کیفیت این رشد باید اجزای درآمد، هزینههای بانک و در نهایت سودآوری را نیز در کنار یکدیگر دید. اما از منظر عملکرد عملیاتی، رشد ۹۵ درصدی نشان میدهد فعالیتهای درآمدزای بانک در ابتدای سال با شتاب قابل توجهی همراه بوده است.
* صدرنشینی در ۱۰ شاخص؛ یک عدد نیست، یک مجموعه است
تصویر عملکرد بانک ملت فقط به درآمدهای چهارماهه محدود نمیشود. بر اساس اطلاعات مربوط به عملکرد سال مالی منتهی به اسفند ۱۴۰۴ که در مجمع عمومی عادی سالیانه بانک به تصویب سهامداران رسید، ملت در میان بانکهای بورسی در ۱۰ شاخص مهم مالی جایگاه نخست را به خود اختصاص داده است.
این شاخصها طیف گستردهای از عملکرد بانک را دربرمیگیرند؛ از سرمایه و تراز عملیاتی گرفته تا سود ناخالص، مجموع درآمد تسهیلات، مجموع سپردههای ریالی و ارزی، سپردههای جاری و کوتاهمدت، مجموع تسهیلات ریالی و ارزی و مانده اعتبارات اسنادی داخلی.
در میان این ارقام، رشد ۷۷ درصدی تراز عملیاتی تجمیعی نیز قابل توجه است. کنار هم قرار گرفتن این شاخصها، تصویر متفاوتی از یک بانک بزرگ ارائه میدهد: بانکی که صرفاً در یک شاخص رشد نکرده، بلکه در مجموعهای از متغیرهای مرتبط با منابع، مصارف و درآمد در موقعیت بالایی قرار گرفته است.
البته صدرنشینی در شاخصهای مالی، به خودی خود به معنای بینقص بودن عملکرد نیست؛ اما وقتی در کنار رشد قابل توجه درآمدهای عملیاتی قرار میگیرد، نشان میدهد اعداد منتشرشده درباره عملکرد بانک ملت صرفاً به یک شاخص منفرد محدود نیستند.
* از درآمدزایی تا تسهیلات؛ پول بانک کجا میرود؟
در سوی دیگر این تصویر، تسهیلاتی قرار دارد که بانکها در قالبهای مختلف به مشتریان و بخشهای مختلف اقتصاد پرداخت میکنند. یکی از مهمترین ارقام بانک ملت در این بخش، به تسهیلات ازدواج و فرزندآوری مربوط میشود.
بانک ملت تا پایان تیرماه سال جاری نزدیک به ۸۷ هزار فقره تسهیلات ازدواج و فرزندآوری به ارزش ۲۱۱ هزار و ۹۵۲ میلیارد ریال پرداخت کرده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، ۱۰۶ درصد رشد داشته است.
این عدد از یک جهت دیگر نیز اهمیت دارد: پرداخت این تسهیلات در چارچوب تکالیف قانونی بانکها انجام میشود و بنابراین حجم و سرعت پرداخت آنها یکی از شاخصهای مهم مشارکت نظام بانکی در اجرای سیاستهای حمایتی دولت به شمار میرود.
اما گزارش بعدی، تصویر روشنتری از جایگاه بانک ملت ارائه میکند. بر اساس گزارش بانک مرکزی، ملت در سهماهه نخست سال با پرداخت بیش از ۴۸ هزار فقره تسهیلات ازدواج و فرزندآوری به ارزش بیش از ۱۱۵ هزار میلیارد ریال، در میان بانکهای کشور از نظر تعداد و مبلغ پرداختی در رتبه نخست قرار گرفته است.
بنابراین در اینجا با دو مفهوم متفاوت مواجهیم: یکسو رشد عملکرد نسبت به سال قبل و سوی دیگر جایگاه بانک در مقایسه با سایر بانکها. هر دو برای ارزیابی عملکرد مهماند، اما یک چیز را اندازه نمیگیرند.
* یک بانک بزرگ با دو صورت از عملکرد
اگر این اعداد را کنار هم بگذاریم، میتوان دو وجه متفاوت از عملکرد بانک ملت را دید. در یک طرف، رشد درآمدهای عملیاتی و شاخصهای مالی قرار دارد؛ اعدادی که عملکرد بانک را بهعنوان یک بنگاه اقتصادی نشان میدهند. در طرف دیگر، حجم قابل توجه تسهیلات ازدواج و فرزندآوری قرار دارد که نقش بانک را در اجرای سیاستهای اعتباری و اجتماعی کشور نشان میدهد. این دو الزاماً در برابر یکدیگر قرار ندارند. یک بانک بزرگ برای ایفای نقش گسترده در اقتصاد، باید هم از توان مالی و درآمدزایی کافی برخوردار باشد و هم بتواند منابع خود را در حوزههای مختلف به گردش درآورد.
از همین زاویه، رشد ۹۵ درصدی درآمدهای عملیاتی و رشد ۱۰۶ درصدی تسهیلات ازدواج و فرزندآوری دو عدد قابل توجه در یک تصویر واحد هستند؛ اولی درباره توان درآمدزایی بانک میگوید و دومی درباره میزان منابعی که در قالب یک تکلیف مهم اجتماعی به متقاضیان پرداخت شده است.
* آینه اعداد چه تصویری نشان میدهد؟
اعدادی که بانک ملت در ماههای ابتدایی سال منتشر کرده، در مجموع تصویری از بانکی با مقیاس بزرگ و عملکرد رو به رشد ارائه میکنند؛ بانکی که در شاخصهای مختلف مالی در میان بانکهای بورسی جایگاه بالایی دارد، درآمدهای عملیاتی خود را با سرعت قابل توجهی افزایش داده و همزمان در پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری نیز در صدر شبکه بانکی قرار گرفته است. البته هیچ مجموعهای از اعداد بهتنهایی نمیتواند کیفیت کامل عملکرد یک بانک را توضیح دهد. برای قضاوت دقیقتر باید سودآوری، کیفیت داراییها، مطالبات، کفایت سرمایه، هزینه پول و سایر شاخصها نیز در کنار این ارقام بررسی شوند. اما همین دادهها یک پیام روشن دارند:
عملکرد بانک ملت را نمیتوان با یک عدد توضیح داد. از رشد درآمدهای عملیاتی و تراز مالی تا حجم تسهیلات پرداختی و جایگاه نخست در حمایت از ازدواج و فرزندآوری، مجموعه این اعداد تصویری چندوجهی از عملکرد بانک در سال جاری ترسیم میکنند؛ تصویری که در ادامه سال، با انتشار صورتهای مالی و آمارهای جدید، میتوان دقیقتر آن را ارزیابی کرد.