نرگس صفاری، عضو هیأتمدیره انجمن قطعهسازان استان تهران در گفتوگویی با هشدار نسبت به تشدید چالشهای زنجیره تأمین خودرو، تأکید کرد که ادامه رویکرد یکطرفه خودروسازان میتواند صنعت قطعهسازی را با بحران جدی مواجه کند. وی با اشاره به وضعیت کنونی صنعت خودرو، بر ضرورت تغییر نگاه و رویکرد خودروسازان از مدل «برد-باخت» به «برد-برد» تأکید کرد.
* وضعیت فعلی صنایع خودرو و قطعهسازی را چگونه ارزیابی میکنید؟ چه چالشهایی صنعت قطعهسازی را تحت فشار قرار داده است؟
صنعت خودرو بهعنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشور، نیازمند هماهنگی دقیق میان خودروسازان و قطعهسازان است. اما امروز شکاف عمیقی میان این دو بخش ایجاد شده که ریشه آن در چالشهای اقتصادی، تحریمها، افزایش شدید قیمت مواد اولیه و نبود سازوکار همکاری مؤثر است. این عوامل، قطعهسازان را با مشکلات متعددی مانند محدودیت دسترسی به مواد اولیه باکیفیت و قیمت مناسب، نوسانات شدید قیمتها و کاهش حاشیه سود مواجه کرده که امکان برنامهریزی، سرمایهگذاری مجدد و توسعه را از تولیدکنندگان گرفته است.
* تأخیر در پرداخت مطالبات قطعهسازان و عدم تعدیل بهنگام و متناسب با هزینههای تولید، تا چه اندازه در عمیقشدن شکاف ایجادشده میان خودروساز و قطعهساز تأثیرگذار بوده است؟
طولانی بودن دوره پرداخت مطالبات از سوی خودروسازان، فشار مضاعفی به قطعهسازان وارد کرده است؛ درحالیکه آنان باید هزینه مواد اولیه و دستمزد را در بازههای کوتاهمدت پرداخت کنند و دیرکرد در وصول مطالبات، چرخه مالی آنها را مختل میکند. در نتیجه، رابطه میان خودروساز و قطعهساز به سمت تعاملی یکسویه حرکت کرده است. به بیان دیگر، فشارهای قیمتی، نبود شفافیت در قراردادها و بیتوجهی به هزینههای واقعی تولید، همکاری را به رقابتی ناسالم تبدیل کرده است.
* اگر این روند ادامه پیدا کند، چه پیامدهایی متوجه صنعت خودرو خواهد بود؟
اگر قطعهسازان نتوانند با سود منطقی و دریافت بهموقع مطالبات فعالیت کنند، تبعات آن مستقیماً به خودروسازان میرسد؛ تبعاتی مانند کاهش کیفیت، تأخیر در تولید و خروج قطعهسازان توانمند از چرخه تولید. این روند در نهایت، به از دست رفتن سرمایههای انسانی و فنی و در نهایت افزایش وابستگی به واردات منجر میشود.
* برای عبور از وضعیت فعلی چه اقداماتی ضروری است؟
بقای قطعهسازان در گرو بازگشت خودروسازان به مدل برد-برد است. این رویکرد ضروری شامل همکاری راهبردی، بازنگری قراردادها، شفافیت در قیمتگذاری، پرداخت منصفانه و بهموقع و سرمایهگذاری مشترک در تحقیق و توسعه میشود. تنها با ایجاد یک اکوسیستم پایدار و مبتنی بر منافع مشترک میتوان به بهبود شرایط امیدوار بود. در غیر این صورت، ادامه روند فعلی میتواند به تضعیف جدی این صنعت و خروج قطعهسازان از صحنه منجر شود.