بیستمین کنفرانس بین المللی توسعه منابع انسانی با هدف توانمندسازی حوزه منابع انسانی کشور در ۲۹ مردادماه آغاز به کار کرد و پس از برگزاری پنلهای تخصصی در ۳۰ مردادماه پایان یافت.
به گزارش سرمایه ملی، احمد بذلی، رئیس انجمن منابع انسانی و دبیر علمی بیستمین کنفرانس منابع انسانی در مراسم افتتاحیه این کنفرانس با اشاره به اهداف آن اظهار کرد: در این کنفرانس هشت نشست تخصصی برگزار میشود که محورهای آن شامل «مهاجرت سرمایههای انسانی»، «ناترازی سرمایه انسانی»، «راهبری اخلاقی»، «تنوع و شمول»، «چطور تیم منابع انسانی موفق بسازیم»، «مدیریت منابع انسانی در شرکتهای نوپا و استارت اپ ها»، «نقش تحول دیجیتال در فرآیند حضور اتباع خارجی در بازار کار ایران» و «نقش رهبری و فرهنگ در مدیریت استعداد» و «نقش کلیدی منابع انسانی در گذر از بحران» است.
* ضرورت استفاده از استراتژی منابع انسانی چابک در شرایط مبهم اقتصادی
ابراهیم شیخ، معاون صنایع عمومی وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز در بیستمین کنفرانس بین المللی توسعه منابع انسانی به اولویتهای راهبردی منابع انسانی و وضعیت پیچیده و متغیر فضای اقتصادی و کسبوکار کشور اشاره کرد و گفت: شرایط فعلی بسیار مبهم و پر از پدیدههای نامعلوم است که ضریب تأثیر آنها بر کسبوکارها و اولویتهای تجاری مکرراً تغییر میکند.
وی افزود: ما با نوسانات شدید اقتصادی و استرس گستردهای در سطح جامعه و محیط کسبوکار مواجهیم. بازیگران متعددی در این فضا حضور دارند که نقشهای متنوع و پیچیدهای ایفا میکنند و این عوامل، شرایط را هر روز مبهمتر میکنند. در چنین شرایطی، به تعبیر صاحبنظران علوم سیاسی باید با وضعیت مبهم فعلی بهگونهای مواجه شویم که بتوانیم تأثیرات آن را مدیریت کنیم.
معاون صنایع عمومی وزارت صنعت معدن و تجارت ادامه داد: در این شرایط پر ابهام توصیه اصلی به رهبران حوزه منابع انسانی، استفاده از استراتژی چابک (Agile) است. هدف این استراتژی، ایجاد منابع انسانی کارآمد و با عملکرد بالا در شرایطی است که مدام در حال تغییر و تحول است. ویژگیهای کلیدی چنین منابعی شامل مشتریمداری، انطباقپذیری با تغییرات، پاسخگویی سریع و انعطافپذیر بودن است، بهویژه تمرکز بر نیازهای مشتریان داخلی.
وی تصریح کرد: بهجای اتخاذ رویکردهای سنتی و دپارتمانی سلسلهمراتبی، تمرکز باید بر تقویت همکاری و مشارکت تیمی باشد، و بهجای کنترلگری، باید به توانمندسازی افراد اهمیت داده شود. همچنین بهجای تلاش برای ایجاد سیستمی کامل و عملیات کمالگرا، باید ساختاری پویا و سازگار با نیازهای متغیر کسبوکار ایجاد شود.
شیخ با تاکید بر ضرورت اجرای رویکردهای چابک بهصورت مستمر و پویا، به نمونههایی از این رویکرد ازجمله پر کردن سریع موقعیتهای کلیدی سازمانی وقتی نیروی مهمی به دلیل استرسها یا شرایط بحرانی محیط کار را ترک میکند اشاره کرد.
به گفته وی، یادگیری باید سریع، عملی و مبتنی بر اقدامات واقعی (Action) باشد، نه با دورههای آموزشی طولانی و صرفا آکادمیک؛ زیرا در شرایط مبهم، تغییر و تداوم تنها با رویکردهای چابک و یادگیری مستمر ممکن است.
شیخ توصیه کرد که مدیران بهجای درگیر شدن با تعاریف ذهنی و مباحث نظری درباره سیاستها، تاکتیکها و راهبردها، تمرکز خود را بر سناریوبندی دقیق براساس آیندههای محتمل برای کسبوکار معطوف کنند و برای هر سناریو پلن مشخصی طراحی کنند تا در مواجهه با تغییرات، واکنش سریع و هدفمند داشته باشند.
وی افزود: تجربه کرونا نشان داد که استفاده از روشهای کاری مانند دورکاری تا چه حد میتواند به پایداری و توسعه کسبوکار کمک کند، اما متأسفانه پس از پایان بحران کرونا این روش به فراموشی سپرده شد و فرصتی ارزشمند از دست رفت. اکنون اهمیت دارد که ظرفیتهای کاری پارهوقت، دورکاری و انعطافپذیری بیشتر به رسمیت شناخته و توسعه یابد.
شیخ در پایان با جمعبندی مباحث کلیدی گفتهشده تاکید کرد: امروز تلاش کردم پیام مهمی را منتقل کنم؛ اینکه در شرایط مبهم و نامطمئن فعلی، هیچکس نمیداند مسیر آینده چگونه خواهد بود. بنابراین، باید با انعطاف و تمرکز بر ارزشآفرینی پیش برویم و آماده تغییرات سریع باشیم.
* نیازمند پرورش رهبران نوآور برای شرایط دشوار هستیم
قاسم خرمی، مدیرعامل سازمان مدیریت صنعتی نیز در بیستمین کنفرانس بین المللی توسعه منابع انسانی، ضمن اشاره به اوضاع بوروکراسی در دو بخش دولتی و خصوصی کشور، سخنان خود را با این پرسش آغاز کرد که چرا با وجود استفاده از نیروهای تحصیلکرده، فناوریهای نوین، هوش مصنوعی و آخرین مدلها و نظریههای مدیریتی، عملکرد سازمانها در سطوح دولتی و خصوصی رضایتبخش نیست؟ چرا نظریه ها و الگوهای مدیریتی جواب نمی دهند و یا قابل اجرا نیستند؟
وی ادامه داد: این پرسش ساده اما عمیق میتواند از زوایای مختلف پاسخ داده شود و هدف ما در این کنفرانس ارائه پاسخهایی از منظر نقش رهبری و فرهنگ در شرایط دشوار است.
خرمی با اشاره به منازعه نظری میان دو بحث اساسی استراتژی بقا و استراتژی توسعه گفت: صرف نظر از این بحث، امروزه ما با مجموعهای از مسائل جدی نظیر مسائل زیست محیطی، بحران آب، فرونشست زمین، نرخ فزاینده فقر و نابرابری و تحریم ها و غیره مواجه هستیم که مفهوم شرایط دشوار را بیش از هر زمان دیگری برای ما روشن و آشکار کرده است. جنگ تحمیلی ۱۲ روزه هم شرایط دشوار را دشوارتر کرده است.
وی در ادامه به بررسی ناکارآمدی سازمانها پرداخت و گفت: بهراستی چرا در این شرایط سخت نظریههای مدیریتی پاسخگوی نیازهای سازمانی ما نیستند؟ واقعیت این است که نظریههای مدیریتی در کشور ما از دل شرایط سیاسی و اجتماعی بیرون نیامدهاند و نسبتی با واقعیت های پیرامونی ندارند. درحالیکه تمام کسبوکارهای کشور مستقیما از حوزه سیاست متاثر میشوند، اما در مباحث توسعه مدیریتی حرفی از سیاست در میان نیست. سالهاست که به دلایل مختلف دچار سیاستزدایی از توسعه شدهایم. درحالیکه کشور ما یک کشور مبتنی بر اقتصاد سیاسی است و فضای کسبوکار ما بیش از هر چیز تحت تأثیر عوامل سیاسی و فرهنگی قرار دارد. تئوریهای مدیریتی متأسفانه با حوزه سیاست ارتباطی ندارند به همین دلیل، مدلهای سازمانی امروز ما به نوعی بر واقعیتها تحمیل شدهاند و از دل واقعیتهای سیاسی و اجتماعی و فرهنگی بیرون نیامدهاند.
مدیر عامل سازمان مدیریت صنعتی با تاکید بر اینکه در وضعیتهای بحرانی و دشوار، نیاز به رهبری استراتژیست و کارآمد به شدت احساس میشود ادامه داد: چنین رهبرانی باید آنتروپورونر واقعی باشند تا بتوانند فرمولها را تغییر دهند و تعاریف نوینی را برای شکوفایی سازمانی ارائه دهند و سازمان را اصلاح و به سمت کارآمدی هدایت کنند، شرایط اضطراری بخشی از واقعیت روزمره ماست و رهبری سازمان در این شرایط باید شبکهساز و تیمساز باشد. رهبری که معطلساز و حامیپرور باشد، برای شرایط اضطراری مناسب نیست و در واقع برای هیچ شرایطی نمیتواند کارآمد باشد. رهبری تیمساز باید جایگزین رهبری باندباز شود و به دنبال تصمیمهای بدیل و بدیع باشد.
وی نقش فرهنگ سازمانی را بسیار تاثیرگذار دانست و گفت: تنها یک رهبر شایسته در شرایط بحران، میتواند در یک نظام بوروکراسی سالم و حرفهای نقش مؤثری ایفا کند. اگر مبنای یک بوروکراسی غیرحرفهای باشد، حتی بهترین رهبران نیز ممکن است دچار یأس یا انزوا و دفع شوند و ما نمونههای زیادی از این وضعیت داریم. از سوی دیگر، مدیران بیکفایت نیز با دستکاریهای نادرست، در نظم حاکم می توانند سازمان را به سمت ویرانی سوق دهند. متأسفانه، میل به آشوب و ویرانی در فرهنگ و سازمانهای ما به یک گرایش دائمی تبدیل شده است که باید با دانش و فرهنگ کنترل شود.
خرمی افزود: برای عبور از این شرایط دشوار، اصلاح سازمان ضروری است. ماکس وبر، که مطالعات عمیقی درباره بوروکراسی انجام داده، به نتایج تراژیک و غمباری درباره سرنوشت افراد در قفس آهنین بوروکراسی دست یافته است. ریمون آرون نیز بعد از ترجمه و بررسی آثار وبر به این نتیجه رسید که تنها رهبران کاریزماتیک میتوانند این قفس آهنین را تغییر دهند و انعطاف را به سازمان بازگردانند. هرچند رهبران کاریزماتیک لزوماً مناسب توسعه نیستند و تنها جریانهای بیرونی میتوانند تحول ایجاد کنند.
وی ادامه داد: دربوروکراسی کشور ما، از آن قفس آهنین حرفهای و تخصصمحور خبری نیست اما ساختار قفس برای محصور کردن ایده ها و آدم ها و نابودی منافع جمعی سازمان موجود است. در چنین شرایطی، پرورش و انتخاب رهبران سازمانی نوآور میتواند تغییرات تعیینکنندهای در استراتژیهای سازمانی ایجاد کند. به همین دلیل، در شرایط دشوار کنونی، باید به دنبال شناسایی و تربیت مدیران ارشد باشیم که قادر به تبدیل تصمیمگیری در شرایط عادی به رهبری در بحران باشند. این رهبران باید توانایی تصمیمگیری در شرایط بحرانی را داشته باشند. برای این منظور، شناسایی، پرورش و آموزش این افراد ضروری است. در جامعه استعدادهای بینظیری داریم که متأسفانه در گرد و غبار تغییرات سیاسی کشور پنهان ماندهاند و هنوز هم بسیاری از آنها ناشناخته هستند.
*پروش ۱۰۰۰ مدیر سکوی پرش اقتصاد ملی است
خرمی به لزوم تربیت مدیران اشاره کرد و افزود: طبق بررسیهای مجمع جهانی اقتصاد، در ۱۰ سال آینده، حدود ۸۵میلیون مدیر حرفهای در تراز جهان مورد نیاز خواهد بود. این مدیران باید نوآور باشند و بتوانند مسیرهای درست را ترسیم کنند. نسخه ایرانی این نیاز در وزارت صمت و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و سازمان مدیریت صنعتی طرح ملی شناسایی و تربیت ۱۰۰۰ مدیر حرفهای از حوزه صنعت و اقتصاد برای اداره کسبوکارها در شرایط دشوار است. این طرح زیر نظر وزیر صنعت، معدن و تجارت در حال اجراست و نتایج آن اعلام خواهد شد.